Afyon Kocatepe Üniversitesi (AKÜ) İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. İsa Koç’un yürütücülüğünü üstlendiği “Hidâyetü’l-Müsterşidîn Bağlamında Bâkıllânî’nin Batı Eş‘arîliğindeki Etkisi” başlıklı TÜBİTAK 3501 projesi desteklenmeye hak kazandı.
Doç. Dr. İsa Koç’un yürütücülüğünü üstlendiği projenin ekibinde; Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Nida Sultan Çelikkaya ve Dr. Öğretim Üyesi Ebuzer Sarp, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dr. Öğretim Üyesi Zeynep Büşra Özdemir ve Bursa Uludağ Üniversitesi Dr. Öğretim Üyesi Muhammed Seyyit Şen araştırmacı olarak yer alırken, Fatıma Akkaya Öğe ve Zeynel Söylemez ise bursiyer olarak projede yer aldı.
Proje hakkında bilgiler veren Doç. Dr. İsa Koç, yürütülen disiplinlerarası proje kapsamında İslam düşünce tarihinin önemli isimlerinden Bâkıllânî ve onun “Hidâyetü’l-Müsterşidîn” adlı eserinin Batı Eş‘arîliği üzerindeki etkisinin kapsamlı şekilde inceleneceğini belirtti. Projenin özellikle Endülüs ve Mağrib bölgesindeki ilmî gelenek açısından önemli veriler ortaya koyacağını ifade eden Koç, “Bu çalışma, yalnızca bir eser incelemesi değil; aynı zamanda düşüncenin coğrafyalar arası dolaşımını, ilmî aktarım ağlarını ve hoca-talebe ilişkileri üzerinden şekillenen entelektüel mirası takip eden özgün bir araştırmadır” dedi.
“Bâkıllânî’nin düşünce mirası Batı Eş‘arîliğinde araştırılacak”
Projenin üç temel sacayağı üzerine kurulduğunu kaydeden Koç, “İlk olarak Bâkıllânî’nin öğrencileri üzerindeki etkisini ‘Hidâye’ merkezli olarak ele alacağız. İkinci aşamada eserin 5-6/11-12. yüzyıllarda Mağrib Eş‘arîliğine olan tesirini inceleyeceğiz. Üçüncü aşamada ise 7-8/13-14. yüzyıllarda Endülüs’te özellikle İşbîlî ailesi çevresinde gözlemlenen yoğun etkiyi analiz edeceğiz” ifadelerini kullandı. Projeyle birlikte Eş‘arîlik mezhebinin tarihsel gelişim sürecinin daha sağlıklı biçimde anlaşılmasına katkı sunmayı hedeflediklerini dile getiren Koç, “Eş‘arîlik anlatısının gelişim çizgisini daha derinlikli şekilde değerlendirmek, hem İslam Mezhepleri Tarihi hem de Kelam Tarihi yazımı açısından yeni açılımlar sağlayacaktır. Bu yönüyle çalışma, mevcut literatürde önemli bir boşluğu doldurma potansiyeline sahiptir” diye konuştu.
“Endülüs’e uzanan ilmi miras gün yüzüne çıkıyor”
Projenin özgün yönlerine de dikkat çeken Koç, “Hidâye’nin belirli bir bölgede bıraktığı etkinin izini sürmek ve bunu ilmî silsileler üzerinden ortaya koymak çalışmanın en dikkat çekici taraflarından biridir. Bâkıllânî’den başlayıp öğrencileri Ebû İmrân el-Fâsî, Ezerî ve Simnânî’ye; oradan Dîbâcî, Murâdî ve Mâzerî gibi üçüncü kuşak âlimlere; ardından Dârîr, İbnü’l-Arabî, Kâdı Iyâz, Fezârî ve nihayet İşbîlî ailesine uzanan ilmî aktarım zinciri araştırmanın temel omurgasını oluşturmaktadır” dedi.
Doç. Dr. İsa Koç, söz konusu âlimlerin büyük bölümünün bugüne kadar kapsamlı biçimde araştırılmamış olmasının projeyi daha da değerli hale getirdiğini belirterek, “Bu çalışma sayesinde Batı İslam dünyasında Eş‘arî düşüncenin gelişim serüveni daha görünür hale gelecek. Aynı zamanda Endülüs ve Mağrib bölgesinin İslam düşünce tarihine yaptığı katkılar daha somut verilerle ortaya konacaktır” ifadelerini kullandı.
 |
 |